Dlaczego lampy chromowane i miedziane są droższe od czarnych?

Dlaczego lampy chromowane i miedziane są droższe od czarnych?

Lampy z tej samej serii często występują w kilku wersjach kolorystycznych oraz w różnych barwach światła. Zazwyczaj wybór światła ciepłego lub neutralnego, podobnie jak zmiana podstawowego koloru obudowy, np. z czarnego na biały, nie wpływa na cenę produktu. Różnica może się jednak pojawić w przypadku bardziej dekoracyjnych wykończeń, takich jak chrom lub miedź w połysku. Niedawno jeden z klientów zapytał mnie, czy wyższa cena lampy miedzianej w porównaniu z czarną nie jest pomyłką. Pomyślałem więc, że warto dokładniej wyjaśnić, z czego wynika taka różnica.

Jak wykonuje się podstawowe kolory lamp?

Najpopularniejsze kolory lamp, takie jak czarny, biały czy szary, uzyskuje się najczęściej poprzez malowanie proszkowe. Metodę tę stosuje się przede wszystkim do elementów wykonanych z metalu, np. aluminium lub stali. Najpierw powierzchnia jest dokładnie oczyszczana i odtłuszczana, ponieważ pozostałości oleju, kurzu albo innych zanieczyszczeń mogłyby osłabić przyczepność powłoki.

Następnie na element rozpylana jest farba w postaci bardzo drobnego proszku. Jej cząsteczki otrzymują ładunek elektrostatyczny, dzięki czemu przylegają do uziemionej powierzchni metalu. Pomalowany element trafia później do pieca. Pod wpływem wysokiej temperatury proszek topi się, rozpływa i utwardza, tworząc jednolitą oraz stosunkowo odporną powłokę. W ten sposób można otrzymać powierzchnię matową, półmatową, błyszczącą albo strukturalną.

Malowanie proszkowe dobrze nadaje się do produkcji większych serii, np. lamp do szynoprzewodów. Kolory takie jak czarny i biały są powszechnie wykorzystywane, a cały proces może być w dużej mierze zautomatyzowany. Wpływa to na stosunkowo niski koszt wykonania pojedynczego elementu.

Drugą metodą jest lakierowanie na mokro. W tym przypadku na powierzchnię nanosi się płynną farbę lub lakier - najczęściej poprzez natryskiwanie. Zależnie od oczekiwanego efektu może być konieczne nałożenie podkładu, warstwy nadającej kolor oraz bezbarwnej warstwy zabezpieczającej. Po aplikacji powłoka musi wyschnąć lub zostać utwardzona. Lakierowanie pozwala uzyskać dużą liczbę kolorów i efektów, a także pokrywać materiały, których nie można poddawać temperaturze wymaganej przy malowaniu proszkowym. Sam proces może jednak wymagać większej liczby etapów.

Spotyka się również inne sposoby nadawania lampom podstawowych kolorów:

• Elementy aluminiowe mogą być anodowane. Jest to proces elektrochemiczny, który przekształca powierzchnię aluminium w trwałą warstwę tlenkową. Może ona pozostać naturalna lub zostać zabarwiona, np. na czarno, szaro albo w odcieniach brązu.
• Elementy z tworzywa sztucznego mogą być barwione już w masie. Pigment dodaje się do tworzywa przed uformowaniem części, dlatego kolor znajduje się w całym materiale, a nie tylko na jego powierzchni. 
• Niektóre części mogą być również lakierowane zanurzeniowo lub pokrywane metodą kataforezy, chociaż w przypadku widocznych, dekoracyjnych elementów lamp są to rozwiązania spotykane rzadziej.

W praktyce czarne i białe metalowe obudowy lamp są najczęściej malowane proszkowo. Jest to metoda trwała, wydajna i dobrze przystosowana do produkcji seryjnej, co częściowo wyjaśnia, dlaczego podstawowy kolor lampy zazwyczaj nie podnosi jej ceny.

Jak uzyskuje się chromowany kolor lampy?

Określenie „lampa chromowana” opisuje przede wszystkim jej wygląd. Nie zawsze oznacza jednak, że cały element został wykonany z chromu albo pokryty prawdziwą warstwą chromu. Srebrzystą, błyszczącą i przypominającą lustro powierzchnię można uzyskać na kilka sposobów.

Jedną z metod jest chromowanie galwaniczne. Element zanurza się w odpowiednio przygotowanych kąpielach chemicznych, przez które przepływa prąd. Na jego powierzchni osadzają się bardzo cienkie warstwy metali. Dekoracyjne chromowanie zazwyczaj nie polega wyłącznie na nałożeniu samego chromu. Najpierw powierzchnia musi zostać dokładnie oczyszczona, wypolerowana i wyrównana, a następnie może zostać pokryta np. warstwą niklu, która odpowiada za gładkość, połysk i dużą część ochrony przed korozją. Dopiero na końcu nanoszona jest cienka warstwa chromu. Ta metoda często występuje w produktach takich jak kinkiety do łazienki.

Jakość przygotowania powierzchni ma tutaj bardzo duże znaczenie. Błyszczące wykończenie nie ukrywa nierówności, zarysowań ani innych wad materiału, lecz może je dodatkowo uwydatnić. Dlatego element przed chromowaniem często wymaga dokładniejszego szlifowania i polerowania niż część przeznaczona do pomalowania na czarno.

Efekt chromu można również uzyskać poprzez metalizację próżniową lub metodę PVD. Element umieszcza się w komorze próżniowej, w której na jego powierzchni osadzana jest niezwykle cienka warstwa metalu. Powłoka może być następnie zabezpieczona dodatkową warstwą przezroczystego lakieru. Technologia ta pozwala uzyskać metaliczny połysk także na elementach wykonanych z tworzywa sztucznego. 

W tańszych produktach może być również stosowany lakier dający efekt chromu. Jest on prostszy do naniesienia, ale zazwyczaj nie zapewnia tak głębokiego połysku i idealnego odbicia jak chromowanie galwaniczne lub metalizacja próżniowa.

Jak uzyskuje się miedziany i złoty kolor w połysku?

Miedziane i złote wykończenie lampy można uzyskać podobnymi metodami jak powierzchnię chromowaną. Nie oznacza to jednak, że każdy produkt w kolorze miedzianym został wykonany z miedzi, a złoty zawiera prawdziwe złoto. Nazwy te bardzo często określają jedynie kolor i efekt wizualny.

W przypadku miedzianego wykończenia jedną z możliwości jest galwaniczne nałożenie cienkiej warstwy prawdziwej miedzi. Powierzchnia elementu musi zostać wcześniej dokładnie oczyszczona, wyrównana i wypolerowana. Następnie podczas kąpieli galwanicznej osadza się na niej miedź. Ponieważ metal ten z czasem utlenia się, ciemnieje i może pokrywać się patyną, zazwyczaj wymaga jeszcze zabezpieczenia bezbarwnym lakierem. Pozwala on dłużej zachować połysk oraz pierwotny odcień.

Kolor miedziany można także uzyskać za pomocą technologii PVD. W komorze próżniowej na powierzchni elementu osadzana jest bardzo cienka powłoka dająca odpowiedni metaliczny odcień. Technologia pozwala otrzymywać różne warianty, od klasycznej miedzi po różową miedź, określaną jako rose copper. W miedzi w połysku często znajdziemy piękne żyrandole klasyczne.

W tańszych produktach może zostać zastosowana metalizacja pokryta transparentnym lakierem w miedzianym kolorze albo zwykły lakier z pigmentem metalicznym. Takie rozwiązanie imituje miedź, ale nie zawsze daje równie głęboki połysk i wyraźne odbicie.

Złote wykończenie uzyskuje się bardzo podobnie. Teoretycznie element może zostać pokryty galwanicznie cienką warstwą prawdziwego złota, jednak w przypadku typowych lamp byłoby to rozwiązanie niepotrzebnie kosztowne i dlatego stosuje się je rzadko. Znacznie częściej wykorzystuje się powłokę w kolorze złota, np. z mosiądzu, odpowiednio zabarwiony lakier albo technologię PVD.

W metodzie PVD złoty kolor może powstać m.in. dzięki powłoce z azotku tytanu. Ma ona naturalny złoto-żółty odcień, mimo że nie zawiera złota. Zmieniając użyte materiały i parametry procesu, można uzyskać różne odcienie – od jasnego złota przez szampańskie aż po ciemniejsze, bardziej mosiężne wykończenie.

Skąd różnica w cenie zależna od koloru lampy?

Różnica w cenie wynika przede wszystkim z technologii zastosowanej do wykończenia powierzchni. Podstawowe kolory, takie jak czarny czy biały, najczęściej uzyskuje się poprzez malowanie proszkowe. Jest to stosunkowo prosty, wydajny i łatwy do zautomatyzowania proces, który dobrze sprawdza się przy produkcji dużych serii.

Uzyskanie chromowanego, miedzianego lub złotego wykończenia w połysku jest zazwyczaj bardziej skomplikowane. Może wymagać galwanizacji, metalizacji próżniowej, technologii PVD albo nałożenia kilku warstw specjalistycznych lakierów. Niekiedy stosuje się również dodatkową przezroczystą powłokę, która zabezpiecza powierzchnię przed utlenianiem, zarysowaniem i utratą połysku.

Znaczenie ma także przygotowanie elementu. Matowa czarna farba może ukryć niewielkie niedoskonałości, natomiast powierzchnia lustrzana uwidacznia każdą rysę, nierówność lub przebarwienie. Elementy przeznaczone do chromowania albo uzyskania połyskującego koloru miedzianego czy złotego muszą więc zostać dokładniej oszlifowane, wypolerowane i oczyszczone.

Do tego dochodzą wyższe koszty materiałów, bardziej skomplikowana kontrola jakości oraz często mniejsza liczba produkowanych egzemplarzy. Czarnych i białych lamp sprzedaje się zazwyczaj więcej, dzięki czemu koszt ich seryjnej produkcji jest niższy. Różnica w cenie nie wynika więc wyłącznie z samego pigmentu, ale z całego procesu potrzebnego do uzyskania określonego efektu.

Wskazówka dla Ciebie. Już teraz zacznij oglądać nasz niezrównany kanał na YouTube. Znajdziesz tam mnóstwo ciekawych poradników, filmy z prezentacją produktów i dobre rady w aranżacji wnętrz. Dzięki temu zakupy oświetlenia przeprowadzisz łatwo i dokonasz dobrego wyboru.